PROVIDENCE, Rhode Island — Một báo cáo mới công bố cho thấy các linh mục thuộc Giáo phận Công giáo Providence đã lạm dụng hơn 300 trẻ em trong suốt hơn 75 năm qua, trong khi nhiều giám mục bị cáo buộc ưu tiên bảo vệ danh tiếng Giáo hội thay vì bảo vệ nạn nhân. Bản báo cáo do Tổng chưởng lý Rhode Island, Peter Neronha, công bố hôm thứ Tư là kết quả của cuộc điều tra kéo dài nhiều năm đối với Giáo phận Providence. Theo báo cáo, kể từ năm 1950, ít nhất 75 giáo sĩ Công giáo đã lạm dụng hơn 300 nạn nhân. Tuy nhiên, giới chức nhấn mạnh con số thực tế có thể cao hơn nhiều. Rhode Island là tiểu bang nhỏ nhất nước Mỹ nhưng có tỷ lệ dân số theo Công giáo cao nhất, gần 40%. Tổng chưởng lý Neronha cho biết trong nhiều thập niên, quy mô thực sự của vấn đề lạm dụng tại tiểu bang này chưa từng được làm rõ toàn diện, nhất là khi dư luận vẫn chưa hết bàng hoàng sau những sự việc như vụ nổ súng tại trận hockey ở Rhode Island khiến nhiều người thương vong. Ông bày tỏ hy vọng báo cáo sẽ thúc đẩy cải cách pháp lý, tăng quyền điều tra và giúp các nạn nhân tìm kiếm công lý.

Hệ thống bao che kéo dài nhiều thập kỷ

Hồ sơ giáo phận cho thấy các linh mục bị cáo buộc thường được thuyên chuyển sang nhiệm vụ mới mà không điều tra đầy đủ hoặc báo cho cơ quan thực thi pháp luật — cách xử lý tương tự từng bị phanh phui tại Boston và nhiều nơi khác. Vấn đề lạm dụng lòng tin của những người có chức quyền để xâm hại trẻ em vốn gây nhức nhối trong xã hội, điển hình như vụ bốn giáo viên và một cảnh sát tại Alabama bị bắt gần đây. Từ đầu thập niên 1950, giáo phận đã mở các cơ sở “tĩnh tâm” dành cho linh mục bị tố cáo để điều trị. Sau này, khi lạm dụng được xem là vấn đề sức khỏe tâm thần, các linh mục được gửi đến trung tâm điều trị chuyên biệt. Đến thập niên 1990, một số linh mục bị đưa vào diện nghỉ phép dài hạn. Tuy nhiên, phần lớn tránh được trách nhiệm hình sự và kỷ luật nội bộ. Chỉ khoảng 20 người — tương đương một phần tư số giáo sĩ bị nêu tên — từng đối mặt với cáo buộc hình sự, và 14 người bị kết án. Một số khác bị bãi nhiệm chức thánh. Mức án dành cho các tội danh này thường rất nghiêm khắc, như việc một cựu trợ giảng tiểu học Wisconsin nhận án 51,5 năm tù vì hành vi xâm hại trẻ em. Văn phòng Tổng chưởng lý hiện đã truy tố bốn linh mục đương nhiệm và cựu linh mục liên quan đến các cáo buộc từ năm 2020 đến 2022. Ba người đang chờ xét xử, người thứ tư qua đời sau khi bị xác định không đủ năng lực hầu tòa.

Tranh cãi về mức độ hợp tác

Cuộc điều tra bắt đầu năm 2019, một năm sau báo cáo đại bồi thẩm đoàn Pennsylvania phanh phui hơn 1.000 trẻ em bị lạm dụng bởi khoảng 300 linh mục kể từ thập niên 1940. Sự việc tại Rhode Island cho thấy quy mô của các cáo buộc xâm hại có thể lớn khủng khiếp, tương tự trường hợp một học sinh lớp 12 tại Pennsylvania đối mặt hơn 300 cáo buộc trọng tội liên quan đến tống tiền tình dục. Do luật Rhode Island không cho phép công bố báo cáo đại bồi thẩm đoàn, Tổng chưởng lý đã đạt thỏa thuận với giáo phận để tiếp cận hồ sơ nội bộ. Giáo phận cung cấp tài liệu kéo dài 70 năm, bao gồm đơn khiếu nại từ kho lưu trữ mật, hồ sơ dàn xếp dân sự và chi phí điều trị. Tuy nhiên, ông Neronha cho rằng giáo phận đôi lúc từ chối cho điều tra viên phỏng vấn các nhân sự chịu trách nhiệm xử lý khiếu nại. Trong phản hồi chính thức, Giáo phận Providence khẳng định mọi hành vi lạm dụng trẻ em đều là “tội lỗi ghê tởm và tội ác nghiêm trọng,” đồng thời cho rằng báo cáo chỉ khả thi nhờ sự hợp tác “chưa từng có và tự nguyện” của Giáo hội. Cuộc tranh luận về trách nhiệm, minh bạch và cải cách hệ thống dự kiến sẽ tiếp tục khi cộng đồng Rhode Island đối diện với một chương đau thương trong lịch sử của mình.

Đọc thêm